Teleskop Nedir? Nasıl Kullanılır? Toplanan bu ışıklar sayesinde yıldızın veya cismin dünyaya uzaklığı, yaşı, kütlesi gibi bazı özellikleri hesaplanır. Bu hesaplama atıldığı kadar kolay değildir. Uzun süren gözlemler ve hesaplamalar sonucunda veriler ortaya çıkar.
Gözlemlerin daha kolay bir şekilde yapılabilmesi için şehir ışıklarından uzak, havanın açık, sisin olmadığı bir zaman ve mekân seçilmelidir.
Teleskopların kalitesi ve gücü topladığı ışık miktarı ile doğrudan orantılıdır. Ne kadar çok ışık toplarsa o kadar güçlüdür. Objektif çapının büyümesi ışık toplama özelliğini artırır. Genel olarak 5 ayrı modeli bulunur. Bu modeller şunlardır;
- Kızılötesi,
- Optik,
- Radyo,
- X-ışın,
- Morötesi teleskopları
Tüm bunlar görüntüye ters olarak gösterir. Yalnız asıl amaçları göldeki cisim ve yıldızların ışıklarını toplamak olduğu için bu durumum bir önemi yoktur. Teleskoplar ışık toplama kalite ve gücüne göre yukarıdaki gibi farklı modellere ayrılmaktadır.
Teleskop Nedir? Nasıl Kullanılır?
Gözümüz uşağı görmede kabiliyetli olsa da mesafe arttıkça cisimlerin görülme oranı düşer, çok fazla mesafe oluştuğunda ise cisimlerin görünümü tamamen yok olur. Teleskoplar uzak mesafede olan gök cisimlerini, yıldızları keşfedip, uzayın bilinmeyen yüzünü ortaya çıkarmak için eskiden bu yana kullanılan cihazlara verilen genel isimdir. Kullanımı çok eski zamanlara dayanır. Diğer tüm teknolojik aletler gibi günümüze kadar gelişip, değişerek gelmiştir. Teknoloji geliştikçe özellikleri iyileştirilmiş ve kalitesi artırmıştır. İlk ortaya çıkmasından günümüze gelene kadar pek çok değişikliğe uğraşmıştır.
Gökyüzündeki yıldızları, cisimleri incelemeye yarayan bu cihazın kullanımı çeşitlerine, modellerine göre farklılık gösterse de genel olarak bir çalışma prensibi vardır. Kullanım prensibine göre yansıtıcı ve kırıcı olmak üzere iki ayrı gruba ayrılırlar.
Uzakta olan yazıları okumamamızın sebebi retinaya düşen ışığın az olmasıdır. İşte burada teleskoplar devreye girerek uzak mesafede olan cisim ve yıldızlardaki ışıkları mercekler sayesinde yansıtarak veya kırılma işlemi yaparak bir noktada toplamaktadır. İnsan gözünde yakınlaştırma veya uzaklaştırma yapabilecek bir sistem yoktur, gördüğü nokta sabittir.
Yakınlaştırma ve uzaklaştırma yeteneğine sahip, sisteminde bulunan objektif mercekler sayesinde çok uzaktaki yıldızların bile ışığını yakalayıp, yansıtabilen cihazlardır.
Uzaktaki yıldızın ışığı öncelikle teleskopun objektif lensine gelir. Daha sonra kırılarak göz merceğine yansıyan görüntü, küçük mercek sayesinde büyümüş olarak görülür. Bu anlamda iki özelliği ön plana çıkmaktadır. Görüntüyü iyi alabilmesi ve aldığı görüntüyü ne kadar iyi yansıttığı, büyüttüğü önemlidir. Bu söylenen niteliklerin kalitesi kullanılan objektif merceğin kalitesine, pürüzsüzlüğüne ve büyüklüğüne göre değişir. Mercek ne kadar büyükse yansıyan görüntü de o kadar büyük olur.
Kullanımı sırasında gökyüzünün pürüzsüz olması, şehir ışıklarından uzak bir mekân seçilmesi önemlidir. Bunlara dikkat edilmez ise görüntünün teleskopa yansıması zorlaştığı gibi netliği de azalır.
Teleskopu Kim İcat Etti?
İcadı oldukça eski zamanlara dayanır. İlk olarak Hollandalı bilim adamı Hans Lippershey tarafından üretilmiştir. 1608 yılında icat edilen ve kırılma prensibine dayalı olarak çalışan bu teleskop ilk defa askeri alandaki çalışmalarda kullanılmıştır.
Gök cisimlerini ve yıldızları inceleme gibi astroloji alanında ilk kullanan isim ise Galileo’dur. Konkav lens ve konveks lenslerin bir arada kullanıldığı, iki bilim insanı tarafından çeşitli çalışmalar ve araştırmalar için pek çok kez kullanılmıştır. Mevcut olan bu teleskopu 1611 yılında Kepler geliştirerek iki konveks lensi bir arada kullanmıştır. Günümüzde kullanılan pek çok teleskop bu sistemle üretilmiştir.
İcat edildiği günden beri gelişerek farklı özellikler eklenen, hepsinin çalışma mantığı aynıdır. Sadece görüntü alma ve yansıtma kapasitesi artırılmış, kütle olarak daha küçük boyutlarda geliştirilip, üretilemeye başlamıştır.
En İyi Teleskop Markaları
Çok eski zamanlarda üretilmiş olsa da günümüze gelene kadar pek çok değişikliğe uğraşmıştır. Kullanılan malzemenin kalitesine, merceklerin büyüklüğüne ve cihazın özelliklerine göre farklı tipleri, modelleri ve markaları bulunur. Teleskopun büyüklüğüne, özelliklerine, kullanılan alana, modeline göre fiyatları değişmektedir. Bilimsel alanda kullanılan ve oldukça da güçlü özelliklere sahip olan teleskopların fiyatları dudak uçuklatsa da amatör olarak kullanılan fiyatları daha makuldür.
En sık astronomi alanında kullanılan teleskopların çeşitli marka modelleri vardır. Bunlardan en iyileri ise şunlardır;
Alanında en iyilerden sayılan ve oldukça da fazla tercih edilen Celestron NexStar 5SE modeli markalar arasında ilk sıralarda yer alır.
- AWB oneSKY Reflector en iyi sıralamasında yerini alan ikinci markadır.
- Sky-Watcher Traditional Dobsonian diğer iki modele göre daha uygun bir teleskop markasıdır.
- James Webb Uzay Teleskopu tarihin bilinen en pahalı ve lüks markası arasında yer almaktadır. Son teknoloji ile üretilen bu marka güneş, yıldız ve gök cisimleri sistemini incelemek için kullanılmıştır.
Bu markaların yanı sıra daha pek da marka ve model bulunur. Alınacak, tercih edilecek olan model kullanılacak alana ve kullanılma amacına uygun olarak seçilir. Amatörce kullanılan teleskoplar ile bilim alanında kullanılan birbirinden farklı özelliklere ve kaliteye sahiptir.
