Nasıl Kullanılır? Gözlerimiz soğanı görür, ama içindeki zarı göremez. Bunun gibi pek çok daha cismi çıplak gözle görmemiz mümkün değildir. Görülemeyen bu cisimleri büyüterek yakından incelenmesine, araştırılmasına, detaylarına bakılmasına olanak sağlar.
Mkanik ve optik kısım olmak üzere iki temel bölümden oluşur ve incelenir. Mekanik kısım kısım tabla, ayak, gövde ve tüpün bulunduğu kısımdır. Optik kısım ise cisimlerin incelendiği bölümün adıdır.
Mikroskop genel özelliklerine, kalitesine, modeline göre farklı çeşitlere ayrılır.
Çeşitleri ise şu şekilde sıralanmaktadır;
- Zıt fazlı mikroskop: İncelenen cisimlerdeki küçük titreşimleri yakalamaya yarayan çeşididir.
- Polarıcı mikroskop: İki adet nicol prizma ile donatılmış olan bir türüdür.
- Saha-emisyon mikroskobu: Yarı iletken veya metal yüzeylerde bulunan kristal yapıları incelemek için kullanılır. Görüntünün oldukça net olduğu bu tiplerde yansıyan kristal görüntünün fotoğrafı çekilebilir.
- Elektron mikroskobu: Görüntü elde edilirken elektron kullanılır. Bu sayede görüntü birkaç milyon kez büyütülebilir. Virüs ve atom gibi çok küçük cisimleri incelmek için kullanılır.
- Metalurji mikroskobu: Diğerlerinden farklı olarak kuvvetli ışık sağlayan aydınlatma eklenmiştir. Maden parçaları ışığı yansıtmada yetersiz özelliğe sahip olduğu için kuvvetli bir ışığa gereksinim duyulur.
- Stereoskopik mikroskobu: Bu mikroskoplar cisimleri üç boyutlu olarak gösterir. Genelde biyoloji laboratuvarlarında kullanılır.
- Kullanıldığı alanlara ve farklı özelliklerine göre 6 farklı çeşidi bulunur. Kullanılacak olan alana, incelemenin türüne ve amacına uygun olan mikroskop seçilerek kullanılmaktadır.
Nasıl Kullanılır?
Gözümüzle göremeyeceğimiz pek çok cismin incelendiği mikroskopun kullanımı bazı teknik özelliklere sahiptir. Kullanımı, sıralaması ve dikkat edilecek noktalar ise şu şekilde sıralanır;
- Öncelikle lamel ve lam arasındaki preparatı üzerinde bulunan nesne tablası üzerindeki sıkıştırma bölümüne dikkatlice yerleştiriniz.
- İncelemeye başlanırken en düşük büyütme sağlayan objektif ile başlayınız.
- Yan tarafında bulunan ayar kısmını kullanarak nesne tablasını en üste doğru hareket ettiriniz.
- Oküler kısmından baktığınızda görüntü netleşene kadar ayar düğmesini aşağı yukarı hareket ettiriniz.
- Kaba ayarı tamamladığınızda görüntünün iyice netleşmesi için ince ayar düğmesini kullanarak görüntüyü sabitleyip, iyice netleşmesini sağlayınız.
- Hareket kabiliyetine sahip olan revolveri, saat yönünde yavaşça hareket ettirip aynı zamanda ince ayar düğmesini kullanarak görüntüyü tam olarak yakalamaya çalışın.
- Görüntünün net olarak gözükmesi için ışık önemlidir. Gerekli ise ışık ayar düğmesini kullanarak ışığı artırınız.
- İnceleme bittikten sonra temizlenerek kaba ayar düğmesi ile nesne tablası en alta indirilmelidir.
Taşınacağı zaman zarar görmemesi için mutlaka gövdesi üzerinden tutulup taşınmalıdır. İç aydınlatmayı sağlayan ayar işlem bittikten sonra kapatılmalıdır. Bunun yanı sıra en düşük büyütme oranına getirilerek ve kaba ayar düğmesinden nesne tablası en aşağıya indirilerek işlem bitirilmelidir. Mikroskop olası toz ve kirden uzak tutulmalıdır. Bunun için gerekli muhafaza sağlanmalıdır. Korunmasına rağmen mikroskop veya tabla toplanıp kirlendi ise mutlaka pamuklu yumuşak bir bez yardımı ile temizlenmelidir. Mikroskopu temizlediğiniz bez sert olursa zarar verebilir, tablayı çizebilir.
Kalite Farkları
Çeşitli alanlarda, farklı bilimsel incelemeler çalışmalar için kullanılan bir alettir. Ortaya çıkma tarihi oldukça eskilere dayanır. Kalite farklarını etkileyen bazı etkenler bulunur. Üretildiği malzemenin kalitesi, merceklerin kalitesi ve pürüzsüzlüğü, yapıldığı tarih gibi pek çok etken kaliteyi etkilemektedir. Eski ile yeni teknoloji ile üretilmiş mikroskopların kaliteleri birbirinden farklıdır. Aydınlatma ışığının, çözünürlüğün, klipslerin, lam ve lamelin kalitesi mikroskopun kalitesini ortaya çıkarır. İncelenen cisimlerin net bir şekilde yansıması, ortaya çıkması ve incelenebilmesi için kullanılan tüm parçalarının kaliteli malzeme ile üretilmiş olması gereklidir.
Kim İcat Etti?
1590’lı yıllarda Hollandalı bilim adamı Zacharias Janssen icat etmiştir. Bu yıllarda yine başka ülkelerin bilim adamları da merceklerin nesneleri büyütme özelliği ile cisimlerin inceleneceğini keşfetmişlerdir. O tarihlerden günümüze gelene dek mikroskop alanında pek çok teknolojik ve bilimsel çalışma gerçekleştirilmiştir. Kullanılan malzemelerin kalitesi arttığı gibi, incelenirken oluşan çözünürlük, netleşme ve cisimlerin daha derin şekilde büyütülmesi sağlanmaya başlamıştır. Teknolojinin bilim ile birleştiği bu noktada mikroskop her geçen gün daha da iyileştirilerek pek çok alanda, çalışma da kullanılmaya devam etmektedir.
En İyi Markalar Hangisi?
Genel özelliklerine, kullanılan malzemelerin kalitesine göre çeşitli model ve markalara ayrılır. Dünyaca ünlü ve en iyi markaları şunlardır;
- Zeiss: En ünlü markalarından biri olan Zeiss Almanya’da üretilmektedir. Uluslararası alanda özellikle teknolojik cihaz üretiminde adını sıklıkla duyuran bir markadır.
- Olympus: Üstün özelliklere sahip mikroskop üretmede oldukça başarılı olan bu marka Japonya’da üretilmektedir.
- Nikon: Gelişmiş optik performansı ile bilinen Nikon marka olanlar Japonya’da üretilmeye başlanmıştır. Mikroskopun yani sıra bu marka yüksek performanslı ürünleri üretmekteki başarıları ile tanınır.
